Trong tám phiên giao dịch, cổ phiếu của công ty mua Bitcoin nhiều nhất thế giới bốc hơi 36%. Tính trong hơn một tháng, mức giảm vượt 50%. Đó là Strategy — công ty của Michael Saylor, người được mệnh danh là "tín đồ Bitcoin" cuồng nhiệt nhất Phố Wall, nắm trong tay hơn 847.000 BTC. Nhưng điều khiến giới đầu tư lo lắng không phải giá cổ phiếu MSTR, mà là một loại chứng khoán ít người để ý: cổ phiếu ưu đãi STRC. Khi STRC rớt xuống dưới mệnh giá, cả cỗ máy mua Bitcoin của Saylor bắt đầu kêu cót két. Anh chị có tự hỏi: một công ty nắm 847.000 BTC thì có thể gặp nguy hiểm gì?
Strategy thực chất là một cỗ máy bơm Bitcoin bằng tiền người khác
Strategy (mã cổ phiếu MSTR, trước đây tên MicroStrategy) khởi đầu là một công ty phần mềm phân tích dữ liệu. Nhưng từ 2020, Michael Saylor biến nó thành thứ hoàn toàn khác: một công cụ để gom Bitcoin với quy mô khổng lồ. Đến tháng 6/2026, công ty nắm khoảng 847.363 BTC, mua với giá vốn trung bình khoảng 75.600 đô mỗi đồng.
Vấn đề là Strategy không dùng tiền lời từ bán phần mềm để mua Bitcoin — số đó quá nhỏ. Thay vào đó, công ty huy động vốn từ thị trường bằng hai cách. Cách thứ nhất là bán cổ phiếu thường (phát hành thêm MSTR để lấy tiền mặt). Cách thứ hai, tinh vi hơn, là phát hành cổ phiếu ưu đãi — một loại chứng khoán cam kết trả cổ tức cố định cho người mua, gần giống trái phiếu. STRC chính là một trong số đó.
Cơ chế vận hành như một vòng tuần hoàn: Strategy bán STRC để lấy tiền, dùng tiền mua thêm Bitcoin, Bitcoin tăng giá thì cổ phiếu MSTR tăng theo, công ty lại phát hành thêm để mua tiếp. Trong năm 2025, Strategy huy động tới 25,3 tỷ đô vốn — trở thành công ty phát hành cổ phiếu lớn nhất nước Mỹ năm thứ hai liên tiếp. Vòng quay này hoạt động tuyệt vời khi Bitcoin đi lên. Nhưng nó chưa bao giờ bị thử thách trong một đợt giảm sâu kéo dài — cho đến bây giờ.
STRC rớt dưới mệnh giá — và đó là lúc cỗ máy kẹt cứng
Đây là phần quan trọng nhất, nên em sẽ giải thích chậm. STRC là cổ phiếu ưu đãi vĩnh viễn, được thiết kế để giao dịch quanh mệnh giá 100 đô (par value — giá trị danh nghĩa Strategy cam kết). Đổi lại, người mua nhận cổ tức đều đặn. Cơ chế tự điều chỉnh: khi giá STRC tụt dưới 100 đô, Strategy có thể tăng tỷ lệ cổ tức để dụ người mua quay lại, kéo giá về par.
Nhưng lần này cơ chế đó đang gãy. STRC hiện giao dịch quanh 73-77 đô, tức thấp hơn mệnh giá tới 24-27% — mức chiết khấu lớn nhất kể từ khi ra mắt. Lợi suất hiệu dụng bị đẩy lên khoảng 15%. Khi cổ phiếu ưu đãi rớt dưới par như vậy, kênh huy động vốn chính của Strategy gần như tắc nghẽn — họ không thể bán STRC mới ở giá hời nữa.
Hệ quả dây chuyền rất rõ. Vì liên tục phát hành STRC suốt nửa năm, nghĩa vụ trả cổ tức hằng năm của Strategy đã phình từ 300 triệu đô lên 1,2 tỷ đô — gấp bốn lần. Cùng lúc, lượng tiền mặt dự trữ giảm 38% từ đầu năm 2026. Đáng chú ý nhất: đầu tháng 6, Strategy lần đầu bán Bitcoin (khoảng 32 BTC) để có tiền trả cổ tức — phá vỡ tuyên bố "không bao giờ bán" mà Saylor giữ từ 2022. Con số 32 BTC nhỏ xíu so với kho 847.000, nhưng ý nghĩa biểu tượng thì rất lớn: cỗ máy bắt đầu phải ăn vào chính tài sản nó tích lũy.
Vì sao thị trường sợ hai chữ "death spiral"
Toàn bộ áp lực này diễn ra giữa lúc Bitcoin lao dốc. BTC đã có lúc chạm 58.000 đô — mức thấp nhất kể từ tháng 10/2024 — trước khi hồi nhẹ về quanh 60.000. Vì giá vốn trung bình của Strategy là 75.600 đô, toàn bộ Bitcoin mua trong 2024, 2025 và 2026 đều đang lỗ. Khoản lỗ chưa thực hiện (lỗ trên giấy tờ, chưa bán nên chưa thành lỗ thật) đã vượt 10,6 tỷ đô.
- 30/06 — STRC chốt quyền nhận cổ tức và reset lãi suất, tâm điểm chú ý của thị trường
- 23/06 — CryptoQuant cảnh báo Strategy nên ngừng mua BTC, gom lại tiền mặt
- Tuần 22/06 — Hãng luật Rosen mở điều tra cáo buộc Strategy công bố thông tin gây hiểu lầm
- Lan ra thị trường — Lực bán của Strategy bị nghi góp phần kéo cả thị trường crypto đi xuống
Cụm từ đang được nhắc nhiều là "death spiral" (vòng xoáy tử thần): giá BTC giảm → cổ phiếu Strategy giảm → không huy động được vốn → buộc phải bán BTC → áp lực bán càng kéo giá BTC xuống → lặp lại. Hãng phân tích on-chain CryptoQuant tính rằng khả năng trả cổ tức của Strategy đã rơi từ "đủ cho hơn 7 năm" xuống chỉ còn khoảng 14 tháng. Tuy nhiên, không phải ai cũng bi quan — hãng Benchmark vẫn giữ khuyến nghị Mua, lập luận rằng đợt sụt này là một "bài kiểm tra sức chịu đựng" của mô hình tài chính, chứ chưa phải dấu hiệu đổ vỡ cấu trúc.
Em nghĩ gì?
Em nghĩ điều quan trọng nhất anh chị cần phân biệt là: Bitcoin và Strategy là hai thứ rủi ro khác hẳn nhau. Bitcoin không có nợ, không có nghĩa vụ cổ tức, không có chủ nợ nào đòi tiền. BTC có thể về 40.000 đô và mạng lưới vẫn chạy bình thường. Cái mong manh ở đây không phải Bitcoin, mà là lớp vỏ tài chính mà Strategy dựng lên trên nó — đòn bẩy, cổ phiếu ưu đãi, và nghĩa vụ trả cổ tức cố định.
Em cho rằng câu chuyện Strategy là bài học kinh điển về đòn bẩy (vay/huy động vốn để khuếch đại vị thế): nó phóng đại lợi nhuận khi thuận chiều, và phóng đại đau đớn khi ngược chiều. Mua MSTR không giống mua Bitcoin trực tiếp — anh chị đang gánh thêm rủi ro cấu trúc vốn của một công ty.
Em không dám khẳng định Strategy sẽ rơi vào "death spiral" — mô hình của họ từng sống sót qua mùa gấu 2021-2022. Nhưng đây là lần đầu nó bị thử lửa thật sự ở quy mô lớn hơn nhiều. Với người mới, bài học thực tế là: hãy hiểu rõ mình đang mua gì, và đừng nhầm một công cụ đòn bẩy với chính tài sản gốc.
Bài viết là quan điểm cá nhân của Em Ngân, không phải lời khuyên đầu tư. Anh chị tự nghiên cứu trước khi quyết định.