Cứ đến đầu tháng 5, một câu nói cũ lại xuất hiện: "Sell in May and Go Away" — bán hết vào tháng 5, tháng 11 quay lại mua. Câu thần chú này tồn tại hơn 200 năm, bắt nguồn từ Sở giao dịch London khi quý tộc Anh nghỉ hè. Nhưng năm 2026, khi Bitcoin đã trở thành tài sản được quỹ hưu trí mua qua ETF, câu hỏi đáng hỏi là: liệu một quy luật từ thế kỷ 18 có còn ý nghĩa với crypto?
Em nghĩ câu trả lời phức tạp hơn nhiều người tưởng. Dữ liệu 80 năm cho thấy "Sell in May" không hoàn toàn sai — nhưng cũng không đúng đủ để biến thành chiến lược. Bài này em sẽ đào sâu vào con số thực tế, đối chiếu chứng khoán Mỹ với Bitcoin, và xem năm 2026 có gì đặc biệt.
"Sell in May" bắt nguồn từ đâu?
Câu nói đầy đủ trong tiếng Anh là "Sell in May and go away, come back on St. Leger's Day" — ngày đua ngựa St. Leger diễn ra vào giữa tháng 9. Vào thế kỷ 18-19, các nhà giao dịch và quý tộc London rời thành phố suốt mùa hè để nghỉ mát ở vùng quê. Khối lượng giao dịch giảm mạnh, thị trường ảm đạm, và ai ở lại thường chịu thiệt.
Câu chuyện đó có cơ sở thống kê không? Có, nhưng cần đặt đúng bối cảnh. Theo dữ liệu của CFRA Research từ năm 1945, chỉ số S&P 500 tăng trung bình gần 7% trong giai đoạn tháng 11 đến tháng 4, với xác suất tăng 75%. Ngược lại, giai đoạn tháng 5 đến tháng 10 chỉ tăng trung bình 2%, với xác suất tăng 66%. Sự chênh lệch là có thật — nhưng 66% xác suất tăng nghĩa là cứ 3 năm thì 2 năm thị trường vẫn tăng trong mùa hè.
Đáng chú ý hơn, Bank of America chỉ ra rằng giai đoạn mạnh thứ hai trong năm thực ra là tháng 6 đến tháng 8, với lợi nhuận trung bình 3.3%. Giai đoạn yếu nhất lại là tháng 8 đến tháng 10, gần như đi ngang. Nói cách khác, nếu muốn áp dụng quy luật mùa vụ, chiến lược chính xác hơn sẽ là "mua tháng 5, bán tháng 7" — không phải bán tháng 5 rồi biến mất.
Crypto có tuân theo quy luật mùa hè không?
Bitcoin ra đời năm 2009, rất lâu sau khi các quý tộc Anh ngừng cưỡi ngựa đi nghỉ hè. Vậy tại sao quy luật "Sell in May" lại được nhắc đến trong crypto? Câu trả lời đơn giản: vì dòng tiền tổ chức. Khi Bitcoin bắt đầu thu hút cùng nhóm nhà đầu tư lớn đang chi phối chứng khoán truyền thống — qua các sản phẩm như spot ETF — người ta bắt đầu tự hỏi liệu hành vi mùa vụ có theo chân sang crypto.
Và có một mẫu hình đáng lo ngại. Nhìn vào các năm midterm (giữa kỳ bầu cử tổng thống — tức năm thứ hai của nhiệm kỳ), Bitcoin từng chứng kiến những đợt sụp giá khủng khiếp bắt đầu quanh tháng 5: năm 2014 giảm gần 69%, năm 2018 giảm khoảng 72%, năm 2022 giảm gần 71%. Cả ba lần đều là năm midterm, và 2026 cũng là năm midterm.
Tuy nhiên, bức tranh không đơn giản như vậy. Nếu nhìn vào lịch sử lợi nhuận hàng tháng của Bitcoin từ 2013, tháng 5 xếp thứ 6 theo lợi nhuận trung bình và thứ 3 theo lợi nhuận trung vị — nghĩa là tháng 5 thực tế là tháng khá tốt. Những đợt sụp giá năm midterm không phải do "mùa hè" gây ra mà do các yếu tố vĩ mô riêng: năm 2014 là hậu quả Mt. Gox, năm 2018 là bong bóng ICO xì hơi, năm 2022 là Fed thắt chặt kết hợp sụp Terra/Luna và FTX.
Ran Neuner — người dẫn kênh YouTube Crypto Insider — nhận xét thẳng thắn: "Bitcoin ra đời năm 2009, rất lâu sau khi quý tộc thế kỷ 19 đi nghỉ hè. Một câu vần của thị trường chứng khoán không nên được áp dụng một cách mù quáng cho tài sản số toàn cầu."
Bán tháng 5 thì mất gì?
Dữ liệu dài hạn cho câu trả lời rõ ràng: bán tháng 5 khiến anh chị bỏ lỡ lợi nhuận. Theo nghiên cứu của IncomeShares so sánh hai chiến lược từ năm 1950 đến 2025, chiến lược buy-and-hold (mua và giữ quanh năm) luôn cho lợi nhuận cao hơn chiến lược "Sell in May". Khoảng cách mỗi năm không lớn, nhưng khi cộng dồn trong 75 năm, hiệu ứng lãi kép tạo ra chênh lệch đáng kể.
Năm 2026 còn có thêm một yếu tố thú vị. Theo phân tích của IG, trong các nhiệm kỳ của Tổng thống Trump, S&P 500 tăng trung bình 9.5% trong giai đoạn tháng 5 đến tháng 10 — so với chỉ 1.3% trong các năm không có Trump. Lý do: chỉ số Mỹ bị chi phối bởi cổ phiếu công nghệ nội địa, hưởng lợi từ chính sách giảm quy định và nhu cầu trong nước mạnh.
Ryan Detrick — chiến lược gia trưởng tại Carson Group — đưa ra một góc nhìn quan trọng: "Nếu S&P 500 tăng hơn 4% từ đầu năm, thì 6 tháng tiếp theo trung bình tăng 4.4% thay vì 2.1%. Ngược lại, những giai đoạn Sell in May tệ nhất thường xảy ra sau khi thị trường đã giảm mạnh từ đầu năm." Tin tốt: S&P 500 kết thúc 4 tháng đầu năm 2026 với mức tăng hơn 5%.
Tuy nhiên, có một cảnh báo đáng lưu ý từ Sam Stovall của CFRA Research: năm midterm thường kém hơn. Trong 5 trên 10 năm midterm gần nhất, S&P 500 giảm trong giai đoạn tháng 5 đến tháng 10, với mức lỗ trung bình khoảng 1.5%. Kết hợp với việc Kevin Warsh dự kiến thay Jerome Powell làm Chủ tịch Fed và căng thẳng Mỹ-Iran chưa giải quyết, có đủ lý do để thận trọng — dù không phải để bán sạch.
Em nghĩ gì?
Em cho rằng "Sell in May" là một quan sát thống kê thú vị, không phải chiến lược đầu tư. Dữ liệu 80 năm cho thấy mùa hè yếu hơn mùa đông — nhưng vẫn tăng 2 trong 3 năm. Và buy-and-hold luôn thắng sell-in-May khi nhìn dài hạn.
Với crypto cụ thể, em nghĩ năm 2026 có rủi ro thật — nhưng không phải vì "tháng 5". Rủi ro đến từ năm midterm, từ sự chuyển giao ghế Chủ tịch Fed, và từ bất ổn địa chính trị. Anh chị không cần bán sạch danh mục, nhưng nên quản lý rủi ro: giảm đòn bẩy, giữ tỷ trọng stablecoin cao hơn bình thường, và đừng all-in vào một câu thần chú 200 năm tuổi.
Bài viết là quan điểm cá nhân của Em Ngân, không phải lời khuyên đầu tư. Anh chị tự nghiên cứu trước khi quyết định.